Slapeloosheid (insomnia) – inslaap- en doorslaapstoornissen en vroegtijdig ontwaken met verschillende oorzaken en symptoom-signaturen "Ondersteuning" homeopathie volgens Dr. Banerji

Dr. Banerji-protocollen

Slapeloosheid (insomnia) – inslaap- en doorslaapstoornissen en vroegtijdig ontwaken met verschillende oorzaken en symptoom-signaturen

Slapeloosheid ofwel insomnia duidt op aanhoudende moeilijkheden bij het inslapen, doorslapen of een onvoldoende slaapkwaliteit, hoewel er in principe voldoende gelegenheid is om te slapen. Doorgaans ontstaan hierdoor klachten of beperkingen gedurende de dag.

Slaapproblemen kunnen tijdelijk optreden, bijvoorbeeld door stress of buitengewone belasting. Ze kunnen echter ook chronisch worden of als begeleidend symptoom van lichamelijke, neurologische of psychische aandoeningen optreden.

Vóór de keuze van een behandeling respectievelijk in het Banerji-concept vóór de keuze van de middelen moet de individuele symptoom-signatuur nauwkeurig in acht worden genomen. Inslaapstoornis, frequent ontwaken, zeer vroeg ontwaken of slapeloosheid door angst, gedachteactiviteit, pijn of lichamelijke klachten zijn niet hetzelfde klachtenbeeld.

Verschillende vormen van slapeloosheid

Inslaapstoornis

Betrokkenen zijn moe, maar kunnen na het naar bed gaan langere tijd niet inslapen.

Mogelijke begeleidende verschijnselen zijn:

• gedachtecarrousel

• piekeren

• innerlijke onrust

• nervositeit

• lichamelijke spanning

• angst om niet te slapen

• hartkloppingen

• voortdurend op de klok kijken

Juist de toenemende zorg om opnieuw niet te kunnen slapen kan een extra cirkel van spanning en slapeloosheid veroorzaken.

Doorslaapstoornis

Betrokkenen slapen eerst in, worden echter gedurende de nacht herhaaldelijk wakker.

Mogelijk zijn:

• frequent kort ontwaken

• langere waakperioden

• moeilijkheden om opnieuw in te slapen

• onrustige, oppervlakkige slaap

• gevoel de hele nacht nauwelijks geslapen te hebben

De oorzaken kunnen psychisch, lichamelijk of slaapmedisch bepaald zijn.

Vroeg in de ochtend ontwaken

Sommige mensen worden duidelijk eerder wakker dan bedoeld en kunnen daarna niet weer inslapen.

Vroeg in de ochtend ontwaken kan onder andere bij depressieve aandoeningen optreden, is echter niet uitsluitend daarvoor typisch.

Slapeloosheid door piekeren en gedachteactiviteit

Een veelvoorkomende symptoom-signatuur is lichamelijke vermoeidheid bij gelijktijdig sterk actief denken.

Typisch kunnen zijn:

• voortdurend nadenken

• herhalen van vroegere gesprekken

• beroepsmatige gedachten

• zorgen over de volgende dag

• toekomstangsten

• plannen en problemen oplossen in bed

• gevoel het hoofd niet te kunnen „uitschakelen“

Deze vorm verschilt van een slapeloosheid die bijvoorbeeld hoofdzakelijk door pijn of ademhalingsproblemen wordt veroorzaakt.

Slapeloosheid door angst en innerlijke onrust

Angststoornissen en innerlijke spanning kunnen de slaap aanzienlijk beïnvloeden.

Mogelijk zijn:

• inslaapangst

• paniekgevoelens

• hartkloppingen

• beklemmend gevoel

• spierspanning

• nachtelijk opschrikken

• angst voor bepaalde gedachten of situaties

Hier moet de onderliggende angstproblematiek mede in beschouwing worden genomen.

Slapeloosheid bij depressie

Depressieve aandoeningen kunnen verschillende slaappatronen veroorzaken.

Mogelijk zijn:

• inslaapstoornissen

• doorslaapstoornissen

• vroeg in de ochtend wakker worden

• niet-herstellende slaap

Bij andere depressieve patiënten bestaat daarentegen een overmatig verhoogde slaapbehoefte.

Daarom moet vóór de behandeling rekening worden gehouden met de individuele symptoom-signatuur.

Slapeloosheid bij een bipolaire stoornis – bijzondere voorzichtigheid

Bij een bipolaire stoornis kan een duidelijk verminderde slaapbehoefte een belangrijk vroegtijdig teken zijn van een hypomane of manische fase zijn.

Bijzonder opvallend is:

De persoon slaapt slechts enkele uren, voelt zich echter niet moe en tegelijkertijd ongewoon energiek, actief, euforisch of geïrriteerd.

Dit verschilt van een klassieke insomnia, waarbij de betrokkene wil slapen, maar niet kan slapen en de volgende dag onder vermoeidheid lijdt.

Een plotseling sterk verminderde slaapbehoefte bij een bekende bipolaire stoornis moet daarom psychiatrisch worden beoordeeld.

Slapeloosheid bij schizofrenie en psychosen

Uitgesproken slaapstoornissen kunnen voorafgaan aan een psychotische verslechtering of deze begeleiden.

Treden tegelijkertijd op:

• toenemend wantrouwen

• ongewone gedachten

• hallucinaties

• waanvoorstellingen

• sterke opwinding

• opvallende gedragsveranderingen

dan mag de slapeloosheid niet geïsoleerd worden behandeld. De algehele psychiatrische situatie moet worden beoordeeld.

Lichamelijke oorzaken

Slapeloosheid kan ook worden veroorzaakt of verergerd door lichamelijke klachten.

Mogelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld:

• pijn

• nachtelijke hoest

• kortademigheid

• reflux

• jeuk

• frequent nachtelijk urineren

• restless-legs-syndroom

• hormonale veranderingen

• schildklierhyperfunctie

• neurologische aandoeningen

De behandeling van de onderliggende aandoening kan beslissend zijn voor de verbetering van de slaap.

Slaapapneu niet verwarren met insomnia

Bij obstructief slaapapneu treedt tijdens de slaap herhaaldelijk vernauwing van de luchtwegen respectievelijk ademstilstand op.

Aanwijzingen kunnen zijn:

• sterk snurken

• waargenomen ademstilstanden

• nachtelijk naar lucht happen

• ochtendhoofdpijn

• uitgesproken slaperigheid overdag

• concentratieproblemen

Slaapapneu en insomnia kunnen ook tegelijkertijd optreden.

Restless-legs-syndroom

Bij het restless-legs-syndroom bestaat vaak 's avonds of 's nachts een onaangename bewegingsdrang van de benen.

Typisch is een verbetering door beweging.

Daardoor kan het inslapen aanzienlijk worden bemoeilijkt.

Medicijnen en substanties

Ook medicijnen en stimulerende substanties kunnen slaapproblemen veroorzaken.

Daartoe kunnen – afhankelijk van dosis en tijdstip van inname – behoren:

• cafeïne

• nicotine

• alcohol

• stimulerende medicijnen

• bepaalde antidepressiva

• corticosteroïden

• ontzwellende medicijnen

• schildklierhormonen bij te hoge dosering

• bepaalde astmamedicijnen

Ook het afbouwen van bepaalde slaap- en kalmeringsmiddelen kan tijdelijk een uitgesproken rebound-insomnia veroorzaken.

Alcohol en slaap

Alcohol kan het inslapen aanvankelijk vergemakkelijken, maar verslechtert vaak de slaapkwaliteit en kan leiden tot:

• frequent ontwaken

• oppervlakkige slaap

• vroegtijdig ontwaken

• versterkt snurken

• verslechtering van een slaapapneu

leiden.

Alcohol is daarom geen geschikte behandeling van slapeloosheid.

Gevolgen van chronische slapeloosheid

Aanhoudend slaaptekort kan tot verschillende klachten leiden:

• vermoeidheid overdag

• concentratiestoornissen

• geheugenproblemen

• prikkelbaarheid

• verminderde prestatiecapaciteit

• hoofdpijn

• emotionele instabiliteit

• verhoogd ongevalsrisico

• verergering van psychische klachten

Individuele symptoom-signatuur in acht nemen

Vóór de keuze van de middelen moet nauwkeurig worden vastgesteld welke vorm van slapeloosheid aanwezig is.

Belangrijke verschillen zijn bijvoorbeeld:

• niet in slaap kunnen vallen

• frequent 's nachts ontwaken

• vroeg in de ochtend ontwaken

• slapeloosheid door piekeren

• slapeloosheid door angst

• slapeloosheid door innerlijke onrust

• slapeloosheid ondanks sterke lichamelijke vermoeidheid

• slapeloosheid door pijn

• slapeloosheid met hartkloppingen

• slapeloosheid met Restless Legs

• slapeloosheid in verband met depressie

• verminderde slaapbehoefte bij manie of hypomanie

• slaapstoornis in verband met psychotische symptomen

• slaapstoornis door medicijnen of stimulerende stoffen

Deze verschillende symptoom-signaturen mogen niet automatisch als hetzelfde klachtenbeeld worden behandeld.

Behandeling

Bij chronische insomnie behoort de cognitieve gedragstherapie voor insomnie (CBT-I) tot de belangrijkste behandelmethoden.

Verdere maatregelen kunnen – afhankelijk van de oorzaak – omvatten:

• regelmatige slaap- en opstaptijden

• behandeling van lichamelijke of psychische onderliggende aandoeningen

• aanpassing van ongunstige innametijden van medicijnen na overleg met de arts

• reductie van cafeïne en andere stimulantia

• passende lichamelijke activiteit

• behandeling van slaapapneu of Restless Legs

• indien nodig tijdelijke of gerichte medicamenteuze therapie

Slaapmiddelen zijn niet voor elke vorm van slapeloosheid geschikt. Met name bij langdurig gebruik van bepaalde benzodiazepinen of verwante slaapmiddelen moet rekening worden gehouden met gewenning, afhankelijkheid en afkickproblemen.

Homeopathie volgens Dr. Banerji

In de homeopathie volgens Dr. Banerji worden bij slapeloosheid en begeleidende klachten verschillende vastgestelde homeopathische geneesmiddelen en potenties volgens de Banerji-protocollen ingezet.

Vóór de keuze van de middelen beslist de symptoom-signatuur in acht nemen

Bij slapeloosheid mag de keuze van de middelen niet alleen op basis van de diagnose 'insomnie' plaatsvinden. Vóór de keuze moet nauwkeurig worden vastgesteld welke vorm van slaapstoornis en welke begeleidende symptoom-signatuur momenteel aanwezig zijn.

Met name moet onderscheid worden gemaakt tussen:

• inslaapstoornis,

• doorslaapstoornis,

• vroeg in de ochtend ontwaken,

• slapeloosheid door piekeren,

• slapeloosheid door angst of onrust,

• slapeloosheid in het kader van een depressie,

• verminderde slaapbehoefte bij manie respectievelijk hypomanie en

• slaapstoornissen in verband met een psychotische aandoening.

Afhankelijk van de overheersende symptoomsignatuur kunnen in het Banerji-concept verschillende schema's respectievelijk middelen zijn voorzien. Verschillende of tegengestelde symptoomsignaturen mogen niet zonder voorafgaande toetsing automatisch met elkaar worden gecombineerd.

Een betrouwbare behandeling van chronische insomnia door homeopathische middelen is wetenschappelijk niet bewezen. Een noodzakelijke slaapgeneeskundige, neurologische, psychiatrische of psychotherapeutische behandeling mag daardoor niet worden vervangen of vertraagd.

Voorgeschreven slaapmiddelen, benzodiazepinen, antidepressiva, antipsychotica of andere psychofarmaca dienen niet zelfstandig te worden afgebouwd of gewijzigd.

Belangrijke aanwijzing

Een langdurige of ernstige slapeloosheid dient medisch te worden onderzocht. Bijzondere aandacht is vereist wanneer tegelijkertijd sterk verminderde slaapbehoefte met euforie of extreme activiteit, hallucinaties, waanvoorstellingen, ernstige depressie of suïcidale gedachten optreden.

De informatie op deze pagina dient uitsluitend ter algemene informatie en vervangt geen medisch advies, diagnose of behandeling.

Ingrediënten: Coffea cruda, Kalium phosphoricum, Aurum metallicum, Ignatia amara